2012/03/11 - LỐI TÍCH CỰC và LỐI TIÊU CỰC

LỐI TÍCH CỰC VÀ LỐI TIÊU CỰC

 

A- LỐI TÍCH CỰC

         TÍCH CỰC: là chủ động, sáng tạo và siêng năng.

CHỦ ĐỘNG: là tự làm chủ lấy mình, không bị ngoại cảnh chi phối và không bị người tác động.

SÁNG TẠO: là sáng kiến chế tạo phục vụ cho đời sống con người, như sáng tác về văn chương chữ nghĩa, chế tạo ra phương tiện nhu cầu cần thiết cho nhân loại.

SIÊNG NĂNG: là cần cù lao động bằng khối óc bằng sức lực, nếu về đời sẽ giàu có vinh hiển, còn về Đạo sẽ thành công đắc quả; tạo ra công đức cũng nhờ siêng năng, đạt được trí huệ cũng nhờ tinh tấn.

TÍCH CỰC của Vua và nguyên thủ quốc gia là thương dân, mến nước gồm có 8 đức: NHÂN, HIẾU, THÔNG, MINH, CHÁNH, KIỆM, KỈNH, HỌC.

- NHÂN: là lòng yêu thương rộng lớn của Vua đối với thần dân.

         - HIẾU: là phải biết hiếu thảo với cha mẹ.

         - THÔNG: là hiểu thông suốt lẽ phải trái, và hiểu suốt lòng người.

         - MINH: là không mê đắm tửu sắc.

         - CHÁNH: là xử sự công bằng trong mọi lẽ.

         - KIỆM: là không hoang phí vô ích vừa tinh thần lẫn vật chất.

         - KỈNH: là biết tôn trọng mọi người dù trên hay dưới.

         - HỌC: là phải hạ mình học hỏi, “bất sỉ hạ vấn” (nghĩa là không ngại hỏi kẻ dưới để cầu học).

TÍCH CỰC của quan lại đối với bản thân đầy đủ cả tài và đức, đối với dân là biết lo cho dân, đối với tổ quốc là hết lòng vì tổ quốc, không tham nhũng hối lộ, không móc ngoặt bao che và gồm đủ 8 đức: TRUNG, CHÁNH, MINH, TRỰC, THỨ, DUNG, KHOA, HẬU.

         - TRUNG: nghĩa là hết lòng vì nước vì dân, hết lòng đối với bề trên.

- CHÁNH: nghĩa là chơn chánh làm theo lẽ phải, không dối trá tà vạy.

- MINH: nghĩa là sáng suốt phân định lẽ phải trái,.

- TRỰC: nghĩa là lòng ngay thẳng.

- THỨ: nghĩa là có lòng bỏ qua tha thứ cho kẻ biết hối lỗi.

- DUNG: nghĩa là khoan hồng và bao dung cho kẻ có tội biết ăn năn.

- KHOA: nghĩa là phải có khoa bảng và bằng cấp chứng chỉ.

- HẬU: nghĩa là phải có oai đức hùng hậu làm cho mọi ngưởi nể mặt.

         TÍCH CỰC của thường dân là biết lễ độ kính trọng Vua quan, biết dạ thưa đối với bề trên cũng gồm đủ 8 đức: trung, tín, hiếu, để, liêm, sỉ, lễ, độ.

         - TRUNG: là hết lòng làm bổn phận đối với bề trên, “Quân, sư, phụ” (nghĩa là vua, thầy, cha), “Trung giả kiệt thành nguy thân phụng thượng hiểm bất từ nan” (nghĩa là: Trung là tỏ hết lòng thành đối với bề trên làm hết bổn phận dù nhiệm vụ khó khăn nguy hiểm đến tánh mạng cũng không bỏ qua bổn phận).

- TÍN: là ăn ở có niềm tin đối với mọi người “Nhơn vô tín bất lâp” (nghĩa là: người không có chữ tín là không có chỗ đứng vững).

- HIẾU: là con phải biết hiếu thảo với cha mẹ.

- ĐỂ: làm em phải biết kính trọng đàn huynh trưởng.

- LIÊM: là ngay thẳng.

- SỈ: là việc làm lầm lỗi phải biết xấu hổ.

- LỄ: là khuôn phép có tôn ti trật tự. “Lễ giả thiên hạ chi tự dã” (nghĩa là: Lễ là cái trật tự của con người).

ĐỘ: là con người ăn ở có đo lường có mực thước.

Ngay thẳng hiếu trung trang hiền thảo,

Kim thời bá tánh gọi ngu si. (Đức Thầy)

TÍCH CỰC của người Phật tử là độ mình và độ người, lúc nào cũng siêng năng tinh tấn công phu và làm lợi ích cho mình cùng giúp ích cho đời, không ích kỷ cá nhân. “Tự giác giác tha yếu chỉ khách từ bi hành phật đạo” (nghĩa là độ mình độ người là hành giả có lòng từ bi thực hành theo tông chỉ của đạo Phật). “Đạt nhơn đạt kỷ tiêu đề của thứ Nho tông” (nghĩa là làm đạt cho người, làm đạt cho mình là cái mục tiêu của đạo Nho).

ĐỨC THẦY kêu gọi:

                    “Đạo diệu mầu gặp lúc truân chuyên,

Phận môn đệ phải lo vun quén.

Tằm sức nhỏ còn làm nên kén,

Người không lo có thẹn hay chăng?

Cả tiếng kêu cùng khắp chư tăng,

Với tín nữ thiện nam Phật Giáo.

Nên cố gắng trau thân gìn Đạo,

Hiệp cùng nhau truyền bá kinh lành.”

         Hoặc:

                          “Chớ chia rẽ phải đồng tâm lực,

                           Khua giọng vàng đánh thức bốn phương.

                               Chấn hưng Phật giáo học đường,

                    Dưới trên hòa thuận chọn đường qui nguyên.”

        Chúng ta là tín đồ của PGHH thì phải cố gắng thực hành theo lời chỉ dạy của Đức Tôn sư là vừa lo cho mình vừa giúp ích cho đời không nên sống ích kỷ riêng tư, lợi dưỡng một mình.

“Vừa tu vừa độ cho mau,

         Đừng chờ có của mới cho ăn mày.” (Thanh Sĩ)

         Hoặc:

“Là Phật tử trong lòng tự hỏi,

Phải làm gì trong cõi người ta.

Ngồi yên niệm Phật Di Đà,

Hay là đi độ người ta xa gần.

Là Phật tử bước chân theo Phật,

Ngày đêm lo tự giác, giác tha.

Độ mình và độ người ta,

Con đường giải thoát ấy là mục tiêu.”

         Hay là:
                                                            Là Phật tử sang qua Tịnh độ,

Đi chớ ngồi một ch không xong.

Phải cần bồi đức lập công,

         Để làm phân bón cho lòng Nam mô. (Thanh Sĩ)

ĐỨC THẦY cũng khuyến khích:

                          “Lập thân giúp thế nên công quả,

                           Muôn kiếp danh hiền sách vẫn biên.”

        Chúng tôi thấy có một số đồng đạo lấy câu:

“Tập cho mình bơi lội thật hay,

Mới cứu vớt những người chìm đắm.”

rồi chấp vào câu đó không giúp ích cho ai hết, tự cho mình đường tu học còn non kém nên phải mượn cảnh tịnh để lo công phu tu tập đến thành công đắc quả mới ra độ thế. Quan niệm như thế Tứ ân sao trọn, Nhân đạo sao rồi, vậy Đạo đâu có bổ ích gì cho đời, và trái lời của Đức Phật, Đức Thầy chỉ dạy: "là phải tiếp tục khai thông nền Đạo đức đặng cái tinh thần từ bi bác ái được gieo rải khắp nơi nơi trong bá tánh như thế ta chẳng phụ công trình của Đức Phật, của tiền nhân để lại và không đắc tội với kẻ đời sau vậy." (Ân tam bảo)

        ĐỨC PHẬT thường khuyến khích môn nhơn đệ tử rằng: Giáo pháp của ta đó hãy học đi, hãy hành đi và hãy truyền đi, mọi bố thí cúng dường tán Phật, nó không bổ ích bằng đem Giáo pháp của ta mà quảng bá.

                 “Trong bổn đạo gần xa ghi nhớ,

                  Phải thi hành phận tớ cho xong.

                  Để sau đến việc long đong,

                  Xác thân khó thấy mây rồng hội kia.”

“Tu đền nợ thế cho rồi,

Thì sau mới được đứng ngồi tòa sen.”

                                                       (Đức Thầy)

“Mượn cảnh tịnh cho lòng thanh tịnh,

                   Chưa phải là chơn chánh pháp môn.” (Thanh Sĩ)
“Tập cho mình bơi lội thật hay,

          Mới cứu vớt những người chìm đắm.”

        Theo tôi hiểu, hai câu giảng trên của ông Thanh Sĩ để khuyên những người chỉ mới hiểu đạo mà tưng mình là Bồ tát rồi tự do vào tửu điếm uống rượu ăn thịt phá giới và cho là tâm mình đã bình đẳng; nên vào đấy để độ đời cứu những người sa đọa. Ông chỉ khuyên những người hiểu lầm như vậy thôi, chớ ông đâu có bảo chúng ta tu đắc đạo rồi mới ra độ đời. Ông đã thường khuyến khích:

Là Phật tử chí hùng sẵn có,

Quyết xông pha đây đó cứu đời.

Mặc cho bùn trịn tả tơi,

Huệ dân phước chúng trọn đời hiến thân.

        Nói tóm lại, chúng ta là tín đồ của PGHH thì phải phụng hành theo tôn chỉ của Đức Thầy, là phải tích cực siêng năng làm hết các việc từ thiện, tránh tất cả những điều độc ác, quyết rửa tấm lòng cho trong sạch.

                            Phải lóng sạch lòng ta,

  Thống nhứt niệm Di Đà.

  Làm lành không làm dữ,

  Đường tắt đến liên hoa. (Thanh Sĩ)

        ĐỨC THẦY dạy: "Nương theo con đường Bát chánh đạo của Phật mà đi, giữ tâm thanh tịnh, làm việc nhơn từ, không lòng hờn giận, chng dạ ghét ganh, chuyên tâm niệm Phật, giúp thế độ đời, đừng chứa điều phiền não và để bụng tham lam ích kỷ, gây mối thiện duyên, lần lần trí huệ mở mang, cõi lòng sáng suốt, thì màn vô minh sẽ bị diệt mất." (Xin đọc lại bài “Pháp môn hoàn diệt”).

B- LỐI TIÊU CỰC

        Sống tiêu cực là làm Vua bỏ việc triều chính, làm quan thì không biết lo cho dân tham ô, móc ngoặt hối lộ hay bao che cho bọn xấu, người tu hành muốn ngồi không hưng quả, không làm lợi lạc cho ai lại muốn có trí huệ và công đức.

        TIÊU CỰC là thụ động, là an phận, là biếng nhác, là lạc hậu.

1- THỤ ĐỘNG

        Sống thụ động là sống theo sự điều khiển của ngoại cảnh và những sự tác động người khác, không tự chủ được bản thân.

2- AN PHẬN

        Sống an phận là cách sống của ngưởi hèn nhát chỉ biết sống theo chiều gió và chỉ biết làm thinh không dám nói năng, nếu sống như thế Đạo sẽ mất Đạo, nước sẽ mất nước, với bản thân là mất tất cả tinh thần và vật chất, không có lợi cho ai nhiều khi chỉ làm kẻ ăn hại.

3- BIẾNG NHÁC

        Sống biếng nhác là không chịu học hỏi không lo làm ăn, làm Vua bỏ phế việc triều chính sẽ mất nước, làm quan bỏ phế việc làng nước sẽ mất lòng dân mất luôn cả chức, làm dân sẽ bỏ mất việc làm, phải sống nghèo khổ, nếu là người tu hành không đạt được kết quả bỏ mất dịp giải thoát, mất thân người khó kiếm lại được.

4- LẠC HẬU

        Sống lạc hậu là sống không có sáng tạo, không có tiến bộ.

        Là lối sống cục bộ, dân tộc lạc hậu là dân tộc nô lệ ngu ngây, quốc gia lạc hậu là quốc gia nghèo nàn suy yếu, con người lạc hậu là con người không có lễ độ, không học thức và vô đạo đức.

        Nói tóm lại: Sống tiêu cực là lối sống có hại cho bản thân, cho gia đình, cho đất nước và cho cả dân tộc. Nếu người Đạo không có lợi ích gì cho Đạo và cho đời, nhiều khi có hại cho Đạo ln đời.

        Kết luận: Sống tích cực là lối sống mình vì mọi người, vì tất cả chúng sanh nên có lợi cho mình và cho toàn thể nhân loại chúng sanh. Trái lại, sống tiêu cực là lối sống có hại cho mình và cho toàn thể nhân loại chúng sanh, vì tiêu cực là sống lối sống ích kỷ cá nhân chỉ có biết mình mà thôi.
                                 “Tu đâu phải để ngồi chơi,
                                  Đạo đâu phải để làm nơi hưởng nhàn.” (Thanh Sĩ)
 

                                  “Làm hiền lành hơn tụng hơ hà,

                                   Tưởng nhớ Phật hay hơn ó ré.”  (Đức Thầy)

 

ĐIỀU THỨ TÁM

        Tóm tắt, ta phải thương yêu lẫn nhau như con một cha, dìu dắt lẫn nhau vào con đường đạo đức, nếu ai giữ đặng trọn lành trọn sáng về nơi cõi Tây phương an dưỡng mà học Đạo cho hoàn toàn đặng trở lại cứu vớt chúng sanh.

        Tất cả thiện nam tín nữ trong Tôn giáo nhà Phật lúc rảnh việc nên thường coi kệ giảng mà giữ gìn phong hóa nước nhà, giữ những tục lệ chơn chánh, bỏ tất cả những sự dị đoan mê tín thái quá mà làm cho đạo đức suy đồi.

Đạo pháp thường hay dung với hòa,

Xét người cho tột xét thân ta.

Nếu người rõ phận vui lòng thứ,

                    Ta thứ được người, người thứ ta./.
 
Comments